اين روزها بحث بر سر خرافات و مبارزه با خرافه گرايي بسيار داغ است. اينکه علت به وجود آمدن اين گونه رفتارها چيست و ريشه آن در کجاست خود مدخل مباحث پيچيده جامعه شناسي و روانشناسي و... است که از تخصص نگارنده و حوصله اين يادداشت خارج است. اما گاه راه حل هايي که براي معضلات اينچنيني ارائه مي شود خود عامل جنجال شده و مسائلي حاشيه يي در پي دارند. هفته گذشته مديرکل اوقاف و امور خيريه استان گيلان به خبرنگار باشگاه خبرنگاران جوان گفته بود؛ «درختان مقدس نما در استان گيلان قطع خواهند شد. تاکنون 40 اصله درخت کهنسال که به اشتباه نزد مردم مقدس شناخته مي شوند، شناسايي شده است که قطع خواهند شد.»
درختاني که درباره آنها چنين تصميمي گرفته شده عمري بيش از 400 سال دارند و حتي در بعضي موارد عمر آنها به سه هزار سال نيز مي رسد. اهميت اين درختان در طبيعت آنقدر زياد است که سازمان جنگل ها و مراتع کشور، طي يک طرح ملي اقدام به شناسايي و حفاظت اين درختان کرده است. مصطفي خوشنويس مدير اين طرح نيز ديروز در گفت وگو با سبزپرس، درختان کهنسال که پايه هاي مقاوم ژنتيکي به حساب مي آيند را ثروت ملي خوانده بود.
با وجود آنکه از سال هاي گذشته رسم اشتباه دخيل بستن به درخت و مقدس شمردن بعضي از درختان کهنسال در چند شهر باب شده است، اما آيا قطع درختان به خاطر درک نادرست اهالي يک منطقه صحيح است؟ آيا اگر انسان ها اشتباه کردند، مي توان يک جاندار ديگر را (که گناهي مرتکب نشده) از زندگي محروم کرد و آيا اين تصميم پاک کردن صورت مساله نيست؟
مشابه اين تصميم چند سال پيش توسط يک قاضي در تهران گرفته شده بود. جريان از اين قرار بود که دو مرد بر سر مالکيت تعدادي کبوتر با هم به نزاع برخاسته بودند و کار به شکايت و دستگاه قضايي کشيده شده بود. قاضي پرونده نيز براي ختم غائله و پيشگيري از درگيري هاي بعدي، دستور سربريدن کبوترها (که بالغ بر 100 قطعه بودند) را صادر کرد. کبوترها جان دادند، ولي آيا نزاع و کينه دو مرد پايان يافت؟
درباره مساله درختان کهنسال و به بيان مديرکل اوقاف گيلان، «مقدس نما» بايد گفت اگر خرافاتي وجود دارد، در ذهن افراد است نه در وجود درخت. درختان دستاويز ذهن افراد خرافه گرا هستند. اگر درخت نباشد، ذهن خرافاتي دستاويزي ديگري مي جويد. گاه با دلايل غيرواقعي سنگ را مقدس مي شمارد، گاه يک تکه زمين و حتي گاه يک انسان. حال اگر قرار به مبارزه با خرافات شد، بايد هر چيز که به خرافه، مقدس شمرده شده را از بين برد؟
پيامبر اکرم (ص) در حديثي مي فرمايند؛ «نزد من شکستن شاخه يي از درخت همانند شکستن بال فرشتگان است.» وقتي پيامبر عظيم الشأن اسلام چنان صريح درباره ارزش و منزلت يک درخت اظهارنظر مي کنند، آيا باز هم حق داريم که کاستي ها و درک ناقص خود را با قطع درختان پنهان کنيم؟ درختاني که چند صد سال ايستاده اند و نظاره گر تاريخ بوده اند. آنها که از خشم طبيعت در امان مانده اند و در توفان، سيل و زلزله مقاومت کرده اند. آيا آنها لايق مجازات گناهي هستند که ما مرتکب شده ايم؟ چرا بايد درختان تاوان اشتباهات مارا بدهند؟
خرافه در وجود ماست، ما آن را مي سازيم. با آن زندگي مي کنيم و به آن معتقد مي شويم.
درختان گناهي ندارند. آنچه بايد ريشه کن شود، تفکري است که خرافه را مي سازد.

در ضمیمه ضمیمه اعتماد  امروز بخوانید.